TKDK IPARD III — Tarım ve Kırsal Kalkınma Hibeleri

Hibe TKDK (IPARD) Süregelen program TarımHayvancılıkGıda işlemeSu ürünleriKırsal turizmArıcılıkYenilenebilir enerji

Destek tutarı

Uygun yatırımın yaklaşık %40–70'i geri ödemesiz (AB + TR eş finansmanı)

Destek türü

Hibe

Bölge

IPARD kapsamındaki iller

Sağlayan kurum

TKDK (IPARD)

IPARD (Instrument for Pre-Accession Assistance for Rural Development — Kırsal Kalkınma için Katılım Öncesi Yardım Aracı), Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti’nin eş finansmanıyla yürütülen ve Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından uygulanan geri ödemesiz hibe programıdır. Hibenin bir kısmı AB katkısı (IPA fonları), bir kısmı ise ulusal bütçeden karşılanır; bu nedenle desteğin tabiri caizse “iki kaynaklı” bir yapısı vardır.

Program; tarımsal işletmelerin AB standartlarına ulaşmasını, kırsalda istihdam ve gelir yaratılmasını, gıda güvenliği ile çevre koşullarının iyileştirilmesini hedefler. IPARD III, programın 2021–2027 dönemini kapsayan güncel uygulamasıdır ve önceki dönemlere göre hem coğrafi kapsamı hem de tedbir çeşitliliği genişletilmiştir.

Desteklenen tedbirler

IPARD III, yatırım konusuna göre numaralandırılmış tedbirler altında destek sağlar. Başlıca tedbir ve alt sektörler:

Tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar (101)

• Süt üreten hayvancılık işletmeleri
• Et üreten (besi sığırcılığı) işletmeleri
• Kanatlı eti üretimi
• Yumurta üretimi

Tarım ve su ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması (103)

• Süt ve süt ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması
• Kırmızı et ve et ürünlerinin işlenmesi
• Kanatlı eti ürünlerinin işlenmesi
• Su ürünlerinin işlenmesi
• Meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanması

Çiftlik faaliyetlerinin çeşitlendirilmesi ve iş geliştirme (302)

• Bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, işlenmesi ve paketlenmesi (mantar, tıbbi-aromatik bitki vb.)
• Arıcılık ve arı ürünlerinin üretimi, işlenmesi ve paketlenmesi
• Zanaatkârlık ve katma değerli yöresel ürünler
• Kırsal turizm ve rekreasyon faaliyetleri
• Su ürünleri yetiştiriciliği
• Makine parkları (tarımsal makine hizmetleri)
• Yenilenebilir enerji yatırımları

Güncel IPARD III çerçevesinde ayrıca tarım-çevre, iklim ve organik tarım ile yerel kalkınma stratejilerini destekleyen LEADER yaklaşımı gibi tedbirler de programa dahil edilmiştir. Her çağrıda hangi tedbir ve alt sektörlerin açılacağı çağrı ilanıyla belirlenir.

Hibe oranı

Uygun (eligible) harcamaların geri ödemesiz karşılanma oranı; yatırımın türüne, büyüklüğüne, sektöre ve yatırımcının profiline göre değişir. Genel olarak destek oranı %40 ila %70 bandındadır; yenilenebilir enerji bileşeni gibi bazı yatırımlarda oran daha yukarı çıkabilir.

Pozitif ayrımcılık uygulamaları öne çıkar:

• 40 yaş altı genç yatırımcılar için ek hibe oranı ve proje seçim puanlamasında öncelik sağlanır.
• Kadın yatırımcılar için proje değerlendirmesinde ilave puan verilir.
• Organik tarım sertifikası, coğrafi işaretli ürün gibi unsurlar da puanı yükseltebilir.

Hibe, harcama sonrası ödeme esasıyla çalışır: Yatırımcı önce yatırımı yapar, sonra uygun harcamalarının ilan edilen oranı kendisine geri ödenir. Bu nedenle yatırımın kalan kısmını öz kaynak veya kredi ile finanse edebilecek olmak önemlidir.

Yukarıdaki oranlar bant olarak verilmiştir; her tedbir ve alt sektör için kesin hibe oranı yürürlükteki çağrı rehberinde yer alır ve dönemden döneme değişebilir. Başvuru öncesi ilgili çağrı rehberinden teyit edin.

Hangi illerde uygulanır?

IPARD’ın ilk dönemlerinde program yalnızca belirli bir il grubunda (Afyonkarahisar, Amasya, Balıkesir, Çorum, Diyarbakır, Erzurum, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Kars, Konya, Malatya, Ordu, Samsun, Şanlıurfa, Sivas, Tokat, Trabzon, Van, Yozgat ve sonradan eklenen iller) uygulanıyordu.

IPARD III ile birlikte coğrafi kapsam genişletilmiş; resmî açıklamalara göre program Türkiye genelinde 81 ilden proje başvurusu alınacak şekilde yaygınlaştırılmıştır. Bununla birlikte, her çağrıda hangi illerin ve tedbirlerin açık olduğu çağrı ilanında ayrıca belirtilir — yani bir tedbir tüm illerde aynı anda açık olmayabilir.

Bu nedenle kendi ilinizin ve yatırım konunuzun ilgili çağrı döneminde kapsamda olup olmadığını mutlaka güncel çağrı ilanından kontrol edin.

Başvuru nasıl yapılır?

1. Çağrı ilanını takip edin. TKDK, başvuruları dönemsel çağrı ilanlarıyla açar (ör. IPARD III 1, 2, … şeklinde numaralı çağrılar). Açık çağrılar TKDK Çağrı İlan Arşivi üzerinden duyurulur.
2. Çağrı rehberini inceleyin. Her çağrının kendine ait başvuru rehberi vardır; uygun tedbir, sektör, iller, hibe oranı, asgari-azami yatırım tutarı ve başvuru takvimi bu rehberde yer alır.
3. Projenizi ve iş planınızı hazırlayın. Teknik proje, iş planı/fizibilite ve istenen evraklar tamamlanır.
4. Başvuruyu yapın. Başvurular TKDK’nın online başvuru sistemi üzerinden ve bulunduğunuz ildeki TKDK İl Koordinatörlüğü ile koordineli olarak yürütülür.
5. Değerlendirme ve sözleşme. Başvurular puanlanır, yerinde kontroller yapılır; uygun bulunan projelerle hibe sözleşmesi imzalanır.
6. Yatırım ve ödeme talebi. Yatırım gerçekleştirildikten sonra ödeme talebiyle hibe geri ödemesi alınır.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Çağrı dönemseldir. Başvuru süreleri sınırlıdır; çağrı kapandıktan sonra o dönem için başvuru alınmaz. İlanları düzenli takip edin.
• Harcama sonrası ödeme. Hibe peşin verilmez; önce yatırım yapılır, uygun harcamalar sonradan iade edilir. Öz kaynak/kredi planlaması şarttır.
• Uygunluk kriterleri katıdır. İşletme kapasitesi, teknik standartlar, çevre ve hijyen koşulları, asgari-azami yatırım tutarı gibi şartların sağlanması gerekir.
• Uygun olmayan harcamalar (ör. ikinci el bazı ekipmanlar, KDV gibi kalemler) hibe dışında kalabilir; rehberdeki uygun harcama listesine dikkat edin.
• Belge ve fatura disiplini önemlidir; ödeme talebinde tüm harcamaların kurallara uygun belgelenmesi gerekir.
• Profesyonel danışmanlık alınabilir, ancak nihai sorumluluk başvurana aittir; resmî bilgiyi daima TKDK kaynağından doğrulayın.

Sık sorulan sorular

IPARD III hibesi geri ödenir mi? Hayır, IPARD desteği geri ödemesiz (hibe) niteliktedir. Ancak ödeme harcama sonrası yapıldığı için yatırımı önce kendiniz finanse etmeniz gerekir.

Her ilden başvurabilir miyim? IPARD III ile kapsam 81 ile yaygınlaştırılmıştır; ancak hangi ilin hangi çağrıda ve hangi tedbirde açık olduğu çağrı ilanıyla belirlenir. Kendi ilinizi güncel ilandan teyit edin.

Genç veya kadın yatırımcıysam avantajım olur mu? Evet. 40 yaş altı genç yatırımcılara ek hibe oranı ve puan önceliği, kadın yatırımcılara ise proje değerlendirmesinde ilave puan gibi pozitif ayrımcılık uygulamaları vardır.

Başvuruyu nereden yaparım? Başvurular TKDK’nın online başvuru sistemi üzerinden, bulunduğunuz ildeki TKDK İl Koordinatörlüğü ile koordineli olarak yapılır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tedbirler, hibe oranları, başvuru takvimi ve kapsamdaki iller dönemsel çağrılara göre değişebilir. Başvuru yapmadan önce güncel çağrı ilanı ve rehberi için resmî kaynak olan tkdk.gov.tr adresinden teyit edin.

Resmi başvuru sayfası → Kaynak / detay

ℹ️ Başvuru koşulları ve takvim kurum tarafından güncellenebilir. Başvuru öncesi resmi kaynağı teyit edin. Hata bildirimi için iletişim.