Kalkınma Ajansları Mali Destek Programları (Proje Teklif Çağrıları)
- Destek tutarı
- Uygun proje maliyetlerinin belirli bir oranı geri ödemesiz hibe; kalanı eş finansman
- Destek türü
- Hibe
- Bölge
- 26 Düzey-2 bölgesi
- Sağlayan kurum
- Kalkınma Ajansları
Türkiye, istatistikî bölge sınıflandırmasında 26 Düzey-2 bölgesine ayrılır ve her bölgede bir kalkınma ajansı görev yapar. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonundaki bu 26 ajans, bulundukları bölgenin bölge planı ve öncelikleri doğrultusunda her yıl mali destek programları (proje teklif çağrıları) açar. Bu çağrılar kapsamında işletmeler (KOBİ’ler), kooperatifler, birlikler, üniversiteler, STK’lar ve kamu kurumları projelerini sunarak geri ödemesiz mali destek (hibe) alabilir.
Önemli olan nokta şudur: Tek bir ulusal program yoktur. Her ajans kendi bölgesinin ihtiyacına göre farklı temalarda, farklı bütçelerle ve farklı takvimlerle çağrı açar. Bu yüzden size uygun programı bulmanın ilk adımı, işletmenizin bulunduğu ildeki ajansı belirlemektir.
Destek türleri
Kalkınma ajanslarının destekleri mevzuat gereği başlıca iki gruba ayrılır: mali destekler ve teknik destek.
Mali destekler
- Proje teklif çağrısı (doğrudan finansman desteği): En yaygın yöntemdir. Ajans, belirli bir tema ve koşullar için ilan açar; başvuru sahipleri rekabetçi bir değerlendirmeye göre seçilir. Destek, uygun proje maliyetlerinin bir oranı kadar geri ödemesiz hibe olarak verilir.
- Fizibilite desteği: Bölgenin kalkınması ve rekabet gücü açısından önemli yatırımların fizibilite (yapılabilirlik) çalışmalarına verilen doğrudan mali destektir. Yatırımın kendisini değil, ön hazırlığını finanse eder.
- Güdümlü proje desteği: Proje teklif çağrısı yöntemi uygulanmadan, ajansın öncülüğünde ve yönlendirmesinde belirlenen özel nitelikli, model niteliğindeki büyük ölçekli projelerdir. Genellikle ortak kullanım altyapısı, kümelenme veya sektörel dönüşüm gibi alanlarda uygulanır.
- Faizsiz kredi ve faiz desteği: Aracı kuruluşlar (kalkınma bankaları, KGF vb.) eliyle verilen kredilerde faizin ajans tarafından karşılanması ya da faizsiz kredi sağlanması şeklindeki desteklerdir.
Teknik destek
Eğitim verme, proje hazırlamaya katkı, danışmanlık, geçici uzman görevlendirme ve kapasite geliştirme gibi kurumsal nitelikli faaliyetlerdir. Hibe gibi nakit aktarımı içermez; hizmet/uzmanlık desteği sağlar.
Tipik destek alanları
Temalar her bölgede değişmekle birlikte, sık görülen başlıklar şunlardır:
- İmalat sanayi ve rekabet gücü — kapasite artışı, dijitalleşme/Endüstri 4.0, verimlilik, yeşil dönüşüm, ihracat,
- Turizm ve hizmet sektörü — alternatif turizm, marka şehir, hizmet kalitesi,
- Tarım, kırsal kalkınma ve katma değerli üretim — gıda işleme, coğrafi işaretli ürünler, soğuk zincir,
- Girişimcilik ve yenilik — iş kurma, kuluçka/hızlandırıcı, Ar-Ge ticarileştirme,
- Sosyal kalkınma ve insan kaynağı — istihdam, dezavantajlı gruplar, mesleki eğitim,
- Çevre, enerji ve afet dirençliliği.
Önemli özellikler
- Bölge sınırı: Her ajansın çağrısı yalnızca kendi bölgesindeki başvuru sahiplerini ve faaliyetleri kapsar. İstanbul’daki bir işletme İZKA’ya, İzmir’deki bir işletme İSTKA’ya başvuramaz.
- Eş finansman zorunludur: Hibe, projenin tamamını karşılamaz. Genel uygulamada başvuru sahibinin eş finansman katkısı toplam uygun maliyetlerin en az %25’i kadardır; ajansın öncelik alanlarında ve başvuru sahibinin durumuna göre bu oran %10’a kadar düşürülebilir. Kesin oranlar her çağrının başvuru rehberinde belirtilir.
- Tema ve takvim çağrıya özeldir: Açık olup olmadığı, son başvuru tarihi, asgari/azami bütçe ve uygun başvuru sahibi tanımı her çağrıda farklıdır.
- Başvuru rehberi esastır: Bir çağrıya başvurmadan önce o çağrının resmi başvuru rehberini baştan sona okumak şarttır; uygunluk kuralları orada tanımlanır.
Hangi ajans bana uygun?
İşletmenizin bulunduğu ile göre yetkili ajansı aşağıdan bulabilirsiniz:
- AHİKA (Ahiler): Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde
- Ankara Kalkınma Ajansı: Ankara
- BAKA (Batı Akdeniz): Antalya, Burdur, Isparta
- BAKKA (Batı Karadeniz): Bartın, Karabük, Zonguldak
- BEBKA (Bursa Eskişehir Bilecik): Bilecik, Bursa, Eskişehir
- ÇKA (Çukurova): Adana, Mersin
- DİKA (Dicle): Batman, Mardin, Siirt, Şırnak
- DOĞAKA (Doğu Akdeniz): Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye
- DAKA (Doğu Anadolu): Bitlis, Hakkâri, Muş, Van
- DOKA (Doğu Karadeniz): Artvin, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Rize, Trabzon
- MARKA (Doğu Marmara): Bolu, Düzce, Kocaeli, Sakarya, Yalova
- FKA (Fırat): Bingöl, Elazığ, Malatya, Tunceli
- GEKA (Güney Ege): Aydın, Denizli, Muğla
- GMKA (Güney Marmara): Balıkesir, Çanakkale
- İKA (İpekyolu): Adıyaman, Gaziantep, Kilis
- İSTKA (İstanbul): İstanbul
- İZKA (İzmir): İzmir
- Karacadağ: Diyarbakır, Şanlıurfa
- KUZKA (Kuzey Anadolu): Çankırı, Kastamonu, Sinop
- KUDAKA (Kuzeydoğu Anadolu): Bayburt, Erzincan, Erzurum
- MEVKA (Mevlana): Karaman, Konya
- ORAN (Orta Anadolu): Kayseri, Sivas, Yozgat
- OKA (Orta Karadeniz): Amasya, Çorum, Samsun, Tokat
- SERKA (Serhat): Ağrı, Ardahan, Iğdır, Kars
- TRAKYAKA (Trakya): Edirne, Kırklareli, Tekirdağ
- ZEKA (Zafer): Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa, Uşak
İlinizin ajansını bulduktan sonra, o ajansın resmi web sitesindeki “Destekler” veya “Açık Çağrılar” bölümünü takip edin.
Başvuru nasıl yapılır?
Tüm kalkınma ajansı başvuruları KAYS (Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi) üzerinden, elektronik ortamda yapılır.
- İlinizin ajansını ve açık çağrıyı belirleyin. Ajansın sitesinden çağrının başvuru rehberini ve eklerini indirin; uygunluğunuzu (başvuru sahibi türü, tema, bütçe) kontrol edin.
- KAYS’a giriş yapın. kaysuygulama.sanayi.gov.tr adresinden e-Devlet kapısı ile oturum açın. İlk kez kullanıyorsanız sistemde kullanıcı kaydı oluşturun.
- Kurum/tüzel kişilik kaydını yapın. “Tüzel Paydaş İşlemleri” menüsünden işletmenizi/kurumunuzu sisteme tanımlayın.
- Proje başvurusunu doldurun. İlgili çağrıyı seçip proje bilgilerini, faaliyetleri ve bütçeyi sisteme girin.
- Destekleyici belgeleri yükleyin. İstenen belgeleri PDF olarak hazırlayıp imzalatın ve sisteme yükleyin.
- Başvuruyu onaylayın ve taahhütnameyi imzalayın. Sistemin ürettiği taahhütname indirilir; e-imza ile imzalanarak başvuru tamamlanır. E-imzası olmayanlar taahhütnameyi ıslak imzalı olarak ajansa süresi içinde teslim eder.
- Son başvuru tarihine dikkat edin. Elektronik başvuru, çağrıda belirtilen gün ve saatte kapanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Çağrı dönemsizdir; her zaman açık değildir. Bir ajansın geçmişte açtığı bir program, şu an açık olmayabilir. Mutlaka güncel açık çağrıyı teyit edin.
- Başvuru rehberi sözleşmedir gibi okuyun. Uygun olmayan maliyetler, faaliyet süresi sınırları ve puanlama kriterleri rehberde tanımlıdır.
- Eş finansmanı baştan planlayın. Hibe oranı dışındaki kısmı sağlayamayacaksanız proje uygulanamaz.
- Geriye dönük harcama kabul edilmez. Sözleşme imzalanmadan başlatılan faaliyet/satın almalar genellikle desteklenmez.
- Aynı proje için mükerrer destek alınamaz. Başka bir kamu kaynağından desteklenen kalemler genelde uygun maliyet sayılmaz.
- KAYS’ta son güne bırakmayın. Belge hazırlama, e-imza ve onay adımları zaman alır; sistem son saatlerde yoğunlaşır.
Sık sorulan sorular
Başka ildeki bir ajansın programına başvurabilir miyim? Hayır. Her ajansın çağrısı kendi bölgesiyle sınırlıdır. Yalnızca işletmenizin/kurumunuzun bulunduğu bölgenin ajansına başvurabilirsiniz.
Hibe oranı ve eş finansman ne kadar? Oran çağrıya göre değişir. Genel uygulamada başvuru sahibinin eş finansman katkısı en az %25’tir; öncelikli alanlarda %10’a kadar düşebilir. Kesin oran çağrının başvuru rehberinde yazar.
KOBİ olarak bireysel başvuru yapabilir miyim, yoksa kâr amacı gütmeyen kurum mu olmam gerekir? Çağrıya bağlıdır. Bazı programlar kâr amacı güden işletmelere (KOBİ’lere) açıkken, bazıları yalnızca kamu kurumu, STK veya kooperatiflere açıktır. Uygun başvuru sahibi tanımı her çağrıda belirtilir.
Şu anda bölgemde açık bir program var mı? Bunu yalnızca ilinizdeki ajansın resmi sitesindeki “Açık Çağrılar / Destekler” bölümünden ya da KAYS üzerinden teyit edebilirsiniz; durum bölgeye ve yıla göre sürekli değişir.
Açık çağrılar, temalar, bütçeler ve son başvuru tarihleri bölgeye ve yıla göre değişir. Başvurmadan önce bilgileri ilinizdeki kalkınma ajansının resmi sitesinden ve KAYS üzerinden mutlaka teyit edin. kobi.net.tr, açılan çağrıları kurum bazında derleyerek güncel tutmayı hedefler.
Resmi başvuru sayfası → Kaynak / detay
ℹ️ Başvuru koşulları ve takvim kurum tarafından güncellenebilir. Başvuru öncesi resmi kaynağı teyit edin. Hata bildirimi için iletişim.